حتماً شما هم تابهحال اسم متادون را شنیدهاید یا تابلوی بزرگ ترک اعتیاد با متادون را سر در برخی مراکز ترک اعتیاد دیدهاید. تابهحال به این موضوع فکر کردید که متادون چیست؟ یا برای چه مواردی استفاده میشود؟ آیا مصرف آن بدون تجویز پزشک امکانپذیر است؟ اگر این سؤالات برای شما هم پیشآمده است در ادامه این مقاله همراه ما در کلینیک ترک اعتیاد دکتر جوادی باشید تا هر آنچه درباره سؤال متادون چیست، لازم است را بدانیم.
داروی متادون چیست؟
قبل از هر چیز بهتر است ابتدا با داروی متادون بیشتر آشنا شویم. متادون در طی جنگ دوم جهانی در آلمان ساخته شد و بار اول برای کاهش درد به کار رفت. برای نخستینبار در سالهای ۱۹۶۰ متادون برای درمان اعتیاد رایج شد. درمان با دوز نگهدارنده متادون از علائم ترک تریاک جلوگیری کرده و شدت آن را کاهش داده و یا از بین میبرد. داروی متادون بهصورت قرص یا محلول خوراکی (شربت) نیز موجود است. این دارو متعلق به خانواده تریاک و مواد شبه افیونی است. بیشتر در درمان وابستگی به سایر شبه افیونیها نظیر هروئین، کدئین و مورفین کاربرد دارد.
اشکال دارویی متادون چیست؟
متادون به شکلهای مختلفی تولید و مصرف میشود که هر کدام کاربردهای خاص خود را دارند:
- قرص متادون: متداولترین شکل دارویی متادون است که برای درمان اعتیاد و کاهش دردهای مزمن تجویز میشود. قرصها معمولاً بهصورت خوراکی مصرف میشوند و دوز آنها بر اساس نیاز بیمار توسط پزشک تعیین میشود.
- شربت متادون: این شکل مایع متادون برای بیمارانی که مشکلات بلع دارند یا ترجیح میدهند بهصورت مایع مصرف کنند، مناسب است. شربت متادون بهراحتی توسط بدن جذب میشود و معمولاً در درمان ترک اعتیاد استفاده میگردد.
- آمپول متادون: این فرم تزریقی متادون کمتر رایج است و معمولاً در موارد خاص و تحتنظر پزشک متخصص برای کنترل دردهای شدید یا در محیط بیمارستان به کار میرود.
- کپسول متادون: نوع دیگری از داروی خوراکی است که بهصورت کپسول تولید میشود و مشابه قرص متادون کاربرد دارد.
تفاوت قرص متادون با شربت متادون چیست؟
مصرف داروی متادون به دو صورت قرص و شربت بیشتر رایج است. همانطور که گفتیم متادون یک داروی شبه مخدر است که از تریاک بهدستآمده و برای تسکین دردهای شدید بیماران نیز استفاده میشود. قرص متادون تفاوتی با شربت آن ندارد. عمدتاً از متادون بهعنوان یک داروی نگهدارنده برای مهار اعتیاد به مواد مخدر در دوزهای بالا استفاده میشود.
گاهی اوقات قرص متادون برای تسکین دردهای مزمن یا سرفههای غیرارادی نیز توسط پزشک تجویز میشود. در صورت استفاده بیرویه و بدون نظارت پزشک، نیازمند سمزدایی بدن از متادون خواهید شد.
علائم مصرف متادون
قرص خوراکی متادون میتواند باعث خوابآلودگی شدید و کندشدن تنفس شود. این احتمال بیشتر در اولین ساعات بعد از مصرف آن و هنگامی که پزشک میزان مصرف شما را افزایش داده، رخ میدهد. متادون همچنین میتواند عوارض جانبی دیگری ایجاد کند. شایعترین عوارض جانبی آن شامل موارد زیر است:
- یبوست
- حالت تهوع
- خوابآلودگی
- استفراغ
- خستگی
- سردرد
- سرگیجه
- دلدرد
اگر این اثرات خفیف باشد، ممکن است طی چند روز یا چند هفته از بین بروند. اگر این علائم شدیدتر هستند یا از بین نمیروند، باید با پزشک خود صحبت کنید.
کاربردهای پزشکی متادون
متادون یک داروی اعتیادآور است که با نام تجاری Dolophine نیز به فروش میرسد. این داروی مسکن یک مخدر مصنوعی بهحساب میآید که بهصورت قرص، شربت و آمپول مورداستفاده قرار میگیرد. نوع قرص و شربت متادون با دوزهای مشخص به شکل خوراکی مصرف میشوند. از قرص خوراکی متادون برای مدیریت درد متوسط تا شدید استفاده میشود.
پزشک فقط در صورتی متادون را تجویز میکند که سایر داروهای ضددرد کوتاهمدت برای شما کار نکنند یا درد شما بسیار شدید است و نمیتوانید آن را تحمل کنید. از متادون برای مدیریت اعتیاد به مواد مخدر تنها در شرایط خاص برای بیماران استفاده میشود، پزشک ممکن است برای کنترل علائم شدید ترک مواد افیونی از متادون استفاده کند.
متادون در درمان اعتیاد
آیا مصرف متادون در درمان اعتیاد مفید است؟ در پاسخ باید بگوییم که متادون میتواند بهاندازه هروئین اعتیادآور باشد. کسانی که متادون مصرف میکنند، مسلماً نسبت به برخی اثرات آن تحمل پیدا کرده و درصورتیکه دارو را به شکل منظم دریافت نکنند، دچار علائم ترک اعتیاد متادون میشوند. اگر مصرف داروی متادون توسط بیمار به طور ناگهانی متوقف شود، دچار علائم شدید ترک مانند تعریق، لرزش، حالت تهوع، استفراغ، اسهال، درد بدن، اضطراب، تحریکپذیری یا آبریزش بینی میشود.
ترک متادون به دلیل علائم و عوارضی شدیدی که میتواند در فرد ایجاد میکند نیازمند نظارت دقیق پزشک متخصص ترک اعتیاد است.
باتوجهبه علائم بههیچعنوان بهصورت خودسرانه برای درمان اعتیاد از داروی متادون استفاده نکنید! و یا اگر متادون مصرف میکنید یکباره آن را متوقف نکنید، حتی وقتی احساس بهتری دارید! زیرا کمبود متادون ممکن است خطر عود شما را افزایش دهد.
عوارض درمان اعتیاد با متادون چیست؟
ترک اعتیاد جزو یکی از دشوارترین مراحل برای بیماران مبتلا به سوءمصرف مواد مخدر است. اگر این مرحله از درمان بهدرستی و تحتنظر پزشک متخصص اعتیاد انجام نشود، میتواند عوارضی نظیر بازگشت فرد به مصرف مجدد مواد یا حتی اعتیاد به دیگر مواد مخدر را به همراه داشته باشد. داروهایی نظیر متادون یا قرص بوپرنورفین که میتوانند بهاندازه خود مواد مخدر اعتیادآور باشند، بههیچعنوان نباید بدون مشورت پزشک مصرف شوند.
برای اطلاع بیشتر از عوارض ترک اعتیاد با متادون به مقاله «عوارض مصرف متادون» مراجعه کنید.
احتمال اعتیادآوری این داروهای شبه مخدر بهاندازهای است که ممکن است فرد نهتنها موفق به ترک اعتیاد سابقش نشود، بلکه به متادون یا قرص ب2 هم اعتیاد پیدا کند. تصور کنید شرایط ترک اعتیاد فردی که هم به مخدر اعتیاد دارد و هم به داروی ترک اعتیاد، چقدر میتواند دشوار باشد. در این زمان فرد مبتلا به اعتیاد با یک معضل جدید روبهرو میشود و آن هم ترک متادون است.
علائم اعتیاد به متادون
اعتیاد به متادون مانند سایر مواد شبه افیونی، شامل مجموعهای از علائم جسمی، روانی و رفتاری است که نشانه وابستگی فرد به این دارو است. برخی از مهمترین علائم اعتیاد به متادون عبارتاند از:
علائم جسمی اعتیاد به متادون
- خوابآلودگی و کسالت مفرط: مصرف متادون باعث احساس خستگی و خوابآلودگی شدید میشود که در فرد معتاد بیشتر دیده میشود.
- کاهش یا افزایش اشتها: تغییر در الگوی غذاخوردن از نشانههای شایع است.
- تغییرات وزن: کاهش یا گاهی افزایش وزن به دلیل تغییر در اشتها و سوختوساز بدن.
- کاهش فشار تنفسی: متادون میتواند تنفس را کند کند که در موارد شدید ممکن است خطرناک باشد.
- یبوست مزمن: متادون باعث کاهش حرکات روده و یبوست طولانیمدت میشود.
- لرز و تعریق زیاد: در دورههای کمبود یا ترک متادون، فرد دچار تعریق شدید و لرزش میشود.
علائم روانی و رفتاری اعتیاد به متادون
- تمایل شدید به مصرف متادون: فکر مداوم به مصرف دارو و سختی در کنترل میل به استفاده.
- اختلال در تمرکز و حافظه: کاهش توانایی در تصمیمگیری و ضعف در تمرکز و حافظه.
- تغییرات خلقی: افسردگی، اضطراب، تحریکپذیری و نوسانات شدید خلقی.
- بیانگیزگی و کاهش فعالیتهای روزمره: کاهش علاقه به کارها و فعالیتهای اجتماعی و انزوای فرد.
- رفتارهای مخفیانه و دروغگویی: برای پنهانکردن مصرف دارو یا تهیه غیرقانونی آن.
- کاهش عملکرد اجتماعی و کاری: افت شدید در توانایی انجام مسئولیتهای شغلی، خانوادگی و اجتماعی.
علائم فیزیولوژیکی اعتیاد به متادون
- تحمل دارویی: نیاز به دوزهای بالاتر برای رسیدن به همان اثر اولیه متادون.
- وابستگی جسمی: بدن برای عملکرد طبیعی به وجود متادون عادت میکند و نبود آن باعث بروز علائم ترک میشود.
آیا متادون موجب درمان قطعی ترک اعتیاد است؟
به نظر شما چقدر میتوان به این تیتر تبلیغاتی “متادون درمان قطعی برای ترک اعتیاد” باهدف تجاری اعتماد کنیم؟ نکته مهم این است که نهتنها متادون، بلکه هیچ داروی دیگری بهتنهایی درمان قطعی برای ترک اعتیاد به مواد مخدر محسوب نمیشوند. این داروها فقط میتوانند بهعنوان بخشی از روند درمان اعتیاد باشند.
بهتر است این روش در کنار یک پزشک متخصص و دیگر روشهای ترک اعتیاد به کار گرفته شود. بهعنوانمثال مرحله سمزدایی تحتنظر پزشک ترک اعتیاد و همچنین روانشناسی ترک اعتیاد از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند. بهکارگرفتن همه این روشها در کنار هم میتواند نتیجه مطلوب را به همراه داشته باشد.
عوارض متادون چیست؟
عوارض متادون شامل موارد زیر است:
- خوابآلودگی و خستگی شدید
- سرگیجه و عدم تعادل
- یبوست و مشکلات گوارشی مانند تهوع و استفراغ
- کاهش سرعت تنفس که در موارد شدید میتواند خطرناک باشد
- خشکی دهان و تعریق زیاد
- تغییرات خلقی مانند اضطراب، افسردگی و تحریکپذیری
- کاهش فشارخون
- وابستگی جسمی و روانی و احتمال اعتیاد
- در صورت قطع ناگهانی، علائم شدید ترک مثل درد عضلانی، اسهال، تعریق و اضطراب رخ میدهد
جمعبندی
متادون یک داروی شبهمخدر است که هم در کنترل دردهای شدید و هم در درمان وابستگی به مواد افیونی کاربرد دارد. اگرچه این دارو میتواند به کاهش علائم ترک کمک کند، اما مصرف آن بدون نظارت پزشک خطر اعتیاد مجدد و عوارض جدی را به دنبال دارد. ترک متادون نیز مانند سایر مواد مخدر نیازمند مراقبتهای ویژه و پیگیری پزشکی است.
بنابراین، متادون نباید بهعنوان درمان قطعی اعتیاد تلقی شود و بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که در کنار درمانهای روانشناسی و سمزدایی تحتنظر متخصص استفاده شود. همیشه پیش از مصرف یا ترک متادون، با پزشک مشورت کنید تا از سلامت خود محافظت نمایید.
سوالات متداول درباره متادون
- متادون چیست؟
متادون یک داروی شبهمخدر است که برای کاهش درد شدید و درمان وابستگی به مواد افیونی مانند هروئین و مورفین استفاده میشود. - متادون به چه شکلهایی مصرف میشود؟
متادون به صورت قرص، شربت و آمپول موجود است و معمولاً به صورت قرص یا شربت خوراکی مصرف میشود. - آیا متادون اعتیادآور است؟
بله، متادون میتواند اعتیادآور باشد و مصرف بدون نظارت پزشک خطرناک است و احتمال وابستگی دارد.
📌 منبع: Methadone
1404/10/14