سیگار الکترونیکی یا ویپ چیست؟

سیگارهای الکترونیکی یا ویپ‌ها، نسل جدیدی از ابزارهای مصرف نیکوتین هستند که با تولید بخار به‌جای دود، به‌عنوان جایگزینی برای سیگارهای سنتی معرفی شده‌اند. این دستگاه‌ها با حذف فرایند سوختن، مدعی کاهش آسیب‌های ناشی از مصرف دخانیات هستند. با این حال، تأثیرات واقعی آن‌ها بر سلامت انسان هنوز به‌طور کامل روشن نیست و همچنان موضوع بحث و پژوهش‌های گسترده علمی است.

شاید شماهم وسوسه شده باشید که برای آسان‌تر شدن ترک سیگار معمولی از سیگار الکترونیکی یا وِیپ (Vape) استفاده کنید. اما آیا سیگار الکترونیکی واقعاً بهتر از دخانیات تهیه شده از توتون است؟ آیا مصرف سیگار الکترونیکی برای ترک سیگار مفید است؟

سیگار الکترونیکی چیست؟

سیگار الکترونیکی (ویپ) دستگاهی است که با باتری کار می‌کند و بخاری تولید می‌کند که شبیه بخار آب به نظر می‌رسد. این بخار حاوی نیکوتین، اسانس و مواد شیمیایی مختلف است که وقتی استنشاق می‌شود، وارد ریه‌ها و سپس خون می‌شود. ویپ‌ها معمولاً برای افرادی که می‌خواهند سیگار را ترک کنند یا به‌عنوان جایگزین استفاده می‌شوند.

در ابتدا، دستگاه‌های ویپ شبیه به سیگار بودند، اما مدل‌های جدیدتر بیشتر شبیه فلش USB یا دستگاه‌های پاد (pod) کوچک هستند. این دستگاه‌ها کوچک‌تر، سبک‌تر و راحت‌تر برای حمل و استفاده هستند. بااین‌حال، برخلاف تصورات، استفاده از ویپ بدون خطر نیست و می‌تواند اثرات منفی بر سلامتی داشته باشد، چون نیکوتین و مواد شیمیایی در آن هنوز برای بدن مضر هستند.

اجزای ویپ یا سیگار الکترونیکی

سیگار الکترونیکی یا ویپ از چندین بخش اصلی تشکیل شده است که هر کدام نقش مهمی در عملکرد دستگاه دارند:

• باتری: باتری منبع انرژی دستگاه است که معمولاً قابل‌شارژ است. این باتری انرژی لازم برای عملکرد سایر قطعات را تأمین می‌کند.
• مخزن یا کارتریج: این بخش ظرفی است که مایع مخصوص یا همان ای – لیکوئید (مایع ویپ) در آن قرار دارد. مایع داخل این مخزن به بخار تبدیل می‌شود و وارد دهان مصرف‌کننده می‌شود.
• المنت گرمایی (کویل): المنت یا کویل یک قطعه فلزی است که هنگام روشن‌شدن دستگاه، انرژی دریافت شده از باتری را برای گرم‌کردن مایع داخل مخزن استفاده می‌کند. این گرما باعث می‌شود مایع به بخار تبدیل شود که مصرف‌کننده آن را استنشاق می‌کند.
• دهانه یا درپوش: دهانه جایی است که بخار از آن خارج می‌شود و مصرف‌کننده آن را استنشاق می‌کند. این بخش معمولاً به شکل یک لوله یا سوراخ کوچک است.
• مایع مخصوص (ای – لیکوئید): مایع ای – لیکوئید ترکیبی از چند ماده است که شامل پروپیلن گلیکول (PG)، گلیسیرین گیاهی (VG)، طعم‌دهنده‌ها و گاهی نیکوتین است. این مایع در مخزن دستگاه قرار دارد و به‌وسیله المنت گرم شده و به بخار تبدیل می‌شود.

 این اجزا به طور مشترک کار می‌کنند تا تجربه‌ای مشابه سیگارکشیدن را به‌صورت بخار بدون دود برای مصرف‌کننده فراهم کنند.

سیگار الکترونیکی چگونه کار می‌کند؟

سیگار الکترونیکی یا ویپ دستگاهی است که با استفاده از برق، مایعی مخصوص به نام “مایع ویپ” (که معمولاً حاوی نیکوتین و طعم‌دهنده‌ها است) را به بخار تبدیل می‌کند. این فرایند به‌گونه‌ای است که هیچ سوختی نمی‌سوزد و هیچ دود مضری تولید نمی‌شود. برخلاف سیگارهای سنتی که هنگام کشیدن، دود حاصل از سوختن تنباکو وارد ریه‌ها می‌شود، در سیگار الکترونیکی، فقط بخار وارد ریه‌ها می‌شود.

عملکرد این دستگاه‌ها بسیار ساده است: وقتی دکمه دستگاه را فشار می‌دهید یا از آن می‌کشید، باتری انرژی لازم را برای گرم‌کردن یک قطعه فلزی به نام “کویل” تأمین می‌کند. کویل (یک نوع المنت گرمایی) باعث می‌شود که مایع موجود در مخزن دستگاه بخار شود.

این بخار از طریق دهانه دستگاه به ریه‌ها وارد می‌شود و به مصرف‌کننده احساس مشابهی با سیگارکشیدن می‌دهد. این سیستم باعث می‌شود که مصرف‌کننده فقط بخار نیکوتین و طعم‌ها را استنشاق کند، نه دود واقعی و مواد مضر ناشی از سوختن تنباکو.

مایع ویپ چیست؟

مایع ویپ معمولاً حاوی پروپیلن گلیکول، گلیسیرین گیاهی، اسانس‌های مختلف و نیکوتین (اختیاری) است.

• پروپیلن گلیکول احساسی را در گلو ایجاد می‌کند که مانند احساس زمان سیگارکشیدن است.
• بالاتر بودن غلظت نسبی گلیسیرین گیاهی موجب تولید بخار بیشتری می‌شود.
• اسانس‌های مختلف باتوجه‌به ذائقه مصرف‌کنندگان به مایع ویپ اضافه می‌شود.
• نیکوتین اختیاری است و در غلظت‌های مختلف به کار برده می‌شود.

عوارض سیگار الکترونیکی (ویپ) چیست؟

یکی از بزرگ‌ترین خطرات و عوارض سیگار الکترونیکی این است که مایع نیکوتین داخل آن می‌تواند بسیار سمی باشد. تماس مستقیم با این مایع، یا بلعیدن آن، می‌تواند عوارض جدی همچون قرمزی پوست، حالت تهوع، استفراغ، و در موارد شدیدتر، مشکلات تنفسی و قلبی ایجاد کند. همچنین، اگر مایع نیکوتین با چشم یا پوست تماس پیدا کند، می‌تواند آسیب‌هایی جدی به بافت‌ها وارد کند. به‌ویژه در مورد کودکان، این خطرات بسیار جدی‌تر هستند و نباید در کنار آن‌ها از ویپ استفاده کرد.

مقدار نیکوتینی که در مایع ویپ وجود دارد، معادل حدود ۲۰ سیگار است که نشان‌دهنده شدت اثرات آن است. استنشاق مقدار زیاد نیکوتین می‌تواند به بروز مشکلات جدی مانند تشنج و صرع منجر شود. در واقع، گزارش‌هایی از تشنج در میان جوانان بعد از استفاده از سیگار الکترونیکی ثبت شده است.

مقایسه ضرر ویپ و قلیان

در مقایسه بین ویپ (سیگار الکترونیکی) و قلیان، هر دو دستگاه حاوی مواد شیمیایی مضر هستند که می‌توانند به سلامت آسیب برسانند. بااین‌حال، تفاوت‌هایی در میزان و نوع این آسیب‌ها وجود دارد. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر این دو می‌پردازیم:

ضررهای قلیان:

قلیان با استفاده از زغال برای گرم‌کردن تنباکو، دود تولید می‌کند که حاوی مواد شیمیایی خطرناک است. این دود شامل نیکوتین است که می‌تواند باعث اعتیاد شود، همچنین قطران که یکی از عوامل اصلی سرطان است، و مونوکسید کربن که یک گاز سمی است و می‌تواند به مسمومیت منجر شود.

علاوه بر این، قلیان ممکن است حاوی فلزات سنگینی مانند سرب و کادمیوم باشد که به اندام‌های مختلف بدن آسیب می‌زند. تحقیقات نشان می‌دهند که یک جلسه قلیان می‌تواند معادل دود ۱۰۰ تا ۲۰۰ سیگار باشد و این میزان دود می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، سرطان ریه و مشکلات تنفسی را افزایش دهد.

ضررهای ویپ:

ویپ که به نظر می‌رسد کم‌ضررتر از سیگارهای سنتی باشد، همچنان خطراتی برای سلامت دارد. مایعات ویپ حاوی نیکوتین هستند که می‌تواند باعث اعتیاد شود. همچنین برخی از مواد موجود در مایع ویپ مانند پروپیلن گلیکول و گلیسیرین گیاهی هنگام گرم‌شدن به مواد شیمیایی مضر مانند فرمالدهید تبدیل می‌شوند که می‌توانند به ریه‌ها آسیب بزنند.

استفاده از ویپ با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های ریوی مانند آسم و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) و همچنین مشکلات قلبی مانند افزایش فشارخون و آسیب به سلامت قلب مرتبط است.

جدول مقایسه مقایسه ضرر ویپ و قلیان

باورهای غلط درباره ویپ یا سیگار الکترونیکی

1. کشیدن سیگار الکترونیکی به ترک سیگار کمک می‌کند!
   سازمان غذا و داروی امریکا ایمنی ویپ و مؤثربودن آن در ترک سیگار را تأیید نمی‌کند. نتایج یک مطالعه حکایت از آن دارد که کشیدن سیگار الکترونیکی برای ترک سیگار مؤثرتر از دیگر درمان‌های جایگزینی نیکوتین بوده است. اما اکثر افراد کشیدن ویپ را پس از ترک سیگار ادامه دادند و در نتیجه همچنان نیکوتین و مواد شیمیایی خطرناک دیگری را وارد بدن خود کردند. همچنین بر اساس نتایج این مطالعه، کشیدن ویپ احتمال روی‌آوردن نوجوانان به سیگار را افزایش می‌دهد.
2. کشیدن سیگار الکترونیکی ایمن‌تر از کشیدن سیگار است!
   سیگار حاوی مواد سمی، فلزهای سمی و مواد سرطان‌زا یا کارسینوژن‌هایی است که در هر پک وارد بدن می‌شود. به‌علاوه مصرف‌کنندگان ویپ مواد شیمیایی خطرناک دیگری مانند استون را که به‌عنوان حلال ویپ به کار برده می‌شود، استنشاق می‌کنند؛ استون پوست و چشم‌ها را تحریک می‌کند. دیگر مواد شیمیایی موجود در ویپ نیز می‌تواند به‌مرورزمان منجر به ابتلا به سرطان شود.
3. از کشیدن ویپ، بخار آب بدون خطر تولید می‌شود!
   هر چند واژۀ “بخار” معمولاً به کار برده می‌شود، ویپ بخار آب تولید نمی‌کند. ویپ مه آئروسل (Aerosol) تولید می‌کند که بر خلاف بخار آب حاوی ذرات بسیار ریزی است که وارد ریه‌ها می‌شود.
4. دود ویپ برای دیگران مضر نیست!
   استنشاق دود سیگار برای اطرافیان فرد سیگاری خطرناک است. به‌علاوه دود سیگاری که بر روی البسه و مبلمان می‌نشیند، بدبو است و برای بیماران مبتلا به عارضه‌های تنفسی خطرناک است. بخار ناشی از کشیدن ویپ مانند دود سیگار بدبو نیست، اما حاوی مواد شیمیایی و ترکیباتی است که هوای فضای سربسته را آلوده می‌کند. حتی اگر بوی بخار ویپ را احساس نکنید، ذرات موجود در بخار آن بر روی سطوح و گردوغبار می‌نشیند و ممکن است همراه با نفس عمیق وارد ریه‌ها شود یا جذب پوست شود.
5. ترک ویپ آسان است!
   نیکوتین موجود در مایع یک ویپ معمولی، ۲۰ برابر بیشتر از نیکوتین سیگار است. کشیدن ویپ باعث می‌شود که مغز انتظار دریافت نیکوتین بیشتری را داشته باشد و در نتیجه میل به کشیدن ویپ قوی‌تر شود. مغز نوجوانان در برابر اثرات نیکوتین بسیار آسیب‌پذیر است. با این توصیف ترک ویپ سخت‌تر است و احتمال سیگاری شدن نوجوانان را افزایش می‌دهد.

واقعیت‌هایی که باید قبل از مصرف ویپ بدانید!

1. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که کشیدن ویپ برای سلامت قلب و ریه‌ها مضر است
   نیکوتین ماده اصلی موجود در سیگار معمولی و سیگار الکترونیکی است که قدرت اعتیادآوری بالایی دارد. نیکوتین باعث می‌شود که میل شدیدی به سیگارکشیدن احساس کنید و اگر این ولع شدید را نادیده بگیرید و نیکوتین دریافت نکنید، دچار علائم آزاردهنده خواهید شد. به‌علاوه نیکوتین ماده‌ای سمی است. نیکوتین فشارخون و آدرنالین را بالا می‌برد، در نتیجه ضربان قلب بیشتر می‌شود و احتمال حمله قلبی افزایش پیدا می‌کند.
   ✔️ آیا کشیدن ویپ واقعاً برایتان مضر است؟ اطلاعاتمان درباره ویپ هنوز کامل نیست، برای مثال نمی‌دانیم که تمام مواد شیمیایی تشکیل‌دهنده بخار ویپ چیست و این بخار در بلندمدت چه اثری بر سلامتی دارد. درهرحال لازم است بدانید که سیگار الکترونیکی می‌تواند برای سلامتی‌تان خطرناک باشد. داده‌های جدید حکایت از آن دارد که کشیدن سیگار الکترونیکی می‌تواند موجب ابتلا به بیماری ریوی مزمن و آسم شود و بین استعمال هر دو نوع سیگار الکترونیکی و سیگار معمولی و ابتلا به بیماری‌های قلبی – عروقی ارتباط وجود دارد.
2. سیگار الکترونیکی دقیقاً به‌اندازه سیگار معمولی اعتیادآور است
   هم سیگار الکترونیکی و هم سیگار معمولی حاوی نیکوتین، یعنی ماده‌ای است که بر اساس پژوهش‌های انجام شده می‌تواند به‌اندازه هروئین و کوکائین اعتیادآور باشد. ویژگی بدتر سیگار الکترونیکی این است که بسیاری از مصرف‌کنندگان سیگار الکترونیکی نیکوتین بیشتری را نسبت به زمان استعمال دخانیات دریافت می‌کنند؛ مصرف‌کنندگان می‌توانند پوکه‌های بسیار قوی که حاوی غلظت بالاتری از نیکوتین است، خریداری کنند یا ولتاژ ویپ را افزایش دهند تا نیکوتین بیشتری مصرف کنند.
3. سیگار الکترونیکی بهترین روش برای ترک سیگار نیست
   هر چند تولیدکنندگان سیگار الکترونیکی در تبلیغات فریبنده خود مدعی هستند که سیگار الکترونیکی، دستگاه جایگزین سیگار یا بهترین ابزار برای ترک سیگار است، اما سازمان غذا و دارو استفاده از این دستگاه را برای ترک سیگار تأیید نکرده است. نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد، اکثر افرادی که می‌خواستند به کمک ویپ مصرف نیکوتین را ترک کنند، در نهایت نه‌تنها کشیدن سیگار معمولی را ترک نکردند، بلکه به کشیدن ویپ نیز عادت کردند.

می‌خواهید سیگار را ترک کنید؟

ارتباط انکارناپذیری بین کشیدن سیگار و ابتلا به بیماری‌های قلبی – عروقی و سرطان وجود دارد. هر چه سریع‌تر سیگار را ترک کنید، بدنتان زودتر می‌تواند خود را ترمیم کند و سلامتی ازدست‌رفته را بازیابد. درباره روش‌های ایمن ترک سیگار با پزشک مشورت کنید تا ایشان بهترین روش را برای کنارگذاشتن این عادت مضر به شما توصیه کنند.

برای اطلاع بیشتر از روش‌های اصولی ترک اعتیاد به سیگار در مجهزترین کلینیک ترک اعتیاد تهران می‌توانید با همکاران ما در کلینیک ترک اعتیاد دکتر جوادی تماس بگیرید، مشاورین ما آماده پاسخگویی به سؤالات شما هستند.

سخن پایانی

 سیگارهای الکترونیکی یا ویپ‌ها به‌عنوان جایگزینی برای سیگارهای سنتی معرفی شده‌اند و با حذف فرایند سوختن، بخار نیکوتین تولید می‌کنند. درحالی‌که این دستگاه‌ها ممکن است ظاهراً آسیب کمتری نسبت به سیگارهای معمولی داشته باشند، اما همچنان حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مضر هستند و می‌توانند سلامت قلب، ریه‌ها و مغز را به خطر بیندازند.

باوجود تبلیغات گسترده، شواهد علمی هنوز اثبات نکرده‌اند که ویپ روشی مؤثر یا بی‌خطر برای ترک سیگار است. برخی افراد پس از ترک سیگار به مصرف ویپ ادامه می‌دهند و همچنان در معرض نیکوتین و دیگر مواد مضر قرار می‌گیرند. همچنین باورهای نادرستی مانند “بی‌خطر بودن بخار ویپ” یا “کمک مؤثر به ترک سیگار” هنوز توسط نهادهای معتبر علمی و پزشکی تأیید نشده‌اند.

واقعیت این است که مصرف ویپ همچنان با خطرات جدی همراه است، به‌ویژه برای نوجوانان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای. اگر تصمیم به ترک سیگار دارید، بهترین کار مراجعه به پزشک یا مشاور متخصص و استفاده از روش‌های ترک اصولی و موردتأیید علمی است.

✅ به یاد داشته باشید: تنها راه مطمئن برای محافظت از سلامت، ترک کامل مصرف نیکوتین است – چه از طریق سیگار، چه ویپ.

سؤالات متداول

1. آیا ویپ جایگزین مناسبی برای سیگار است؟
   ویپ ممکن است برای برخی افراد به‌عنوان جایگزین کم‌ضررتر از سیگار به نظر برسد، اما هیچ‌کدام از این دو گزینه برای سلامت بی‌خطر نیستند. ویپ همچنان حاوی نیکوتین و مواد شیمیایی مضر است که می‌تواند به سلامت آسیب بزند.
2. آیا استفاده از ویپ به ترک سیگار کمک می‌کند؟
   تحقیقات نشان می‌دهد که ویپ به طور رسمی برای ترک سیگار تأیید نشده است. درحالی‌که برخی افراد موفق به کاهش مصرف نیکوتین با ویپ شده‌اند، بسیاری از آن‌ها همچنان مصرف نیکوتین را ادامه می‌دهند و این ممکن است خطرات جدیدی را ایجاد کند.
3. آیا ویپ برای سلامتی ضرر دارد؟
   بله، ویپ به طور کامل بی‌خطر نیست. استفاده از ویپ می‌تواند منجر به مشکلات ریوی، افزایش فشارخون و خطرات قلبی ناشی از نیکوتین شود. علاوه بر این، برخی از مواد شیمیایی موجود در بخار ویپ می‌توانند به‌مرورزمان سلامت شما را تحت‌تأثیر قرار دهند.

۱۴۰۴/۱۰/۱۵