به شرایطی که در آن بدن، به علت مصرف بیش از حد دارو، مواد مخدر و یا مواد محرک، قادر به خارجکردن سریع و یا بهموقع ماده (مواد) مصرف شده نیست، اوردوز گفته میشود. اوردوز (مسمومیت ناشی از مصرف بیش از حد هرگونه دارو، ماده مخدر و یا ماده محرک) میتواند عوارض و آسیبهای جدی را برای فرد ایجاد کند و در برخی از موارد نیز منجر به مرگ او شود.
اوردوز یا بیشمصرفی مواد مخدر چگونه اتفاق میافتد؟
در شرایطی که فرد سهواً و یا عامداً اقدام به مصرف بیش از اندازه از دارو، مواد مخدر و محرک کند، اوردوز اتفاق میافتد. لازم به ذکر است که در برخی از مواقع، مصرف همزمان چند ماده مخدر، استفاده همزمان از الکل و مواد مخدر و یا مصرف زیاد داروهای اپیوئیدی همچون کدئین، متادون، ترامادول و… نیز میتواند منجر به ایجاد اوردوز شود. دقت داشته باشید که در صورت حساسیت بدن فرد، استفاده از مواد مذکور حتی در دوزهای نرمال نیز میتواند باعث ایجاد اوردوز شود.
نشانهها و عوامل خطرساز در اوردوز چیست؟
علائم و نشانههای خطرساز ناشی از اوردوز مواد مخدر، بسته به نوع ماده مصرفی، میتوانند بسیار متفاوت باشند بااینوجود، برخی از علائم نظیر آنچه در ادامه به آنها اشاره شده، جز عوارض مشترک ناشی از اوردوز مواد مختلف هستند که لازم است جدی در نظر گرفته شوند:
- بروز مشکلات تنفسی (بستهشدن راههای تنفسی)
- بروز درد در قسمتهای مختلف بدن (بهصورت خاص قفسه سینه و شکم)
- بروز مشکلات گوارشی همچون تهوع و یا استفراغ
- افزایش بیش از حد (گشادن شدن) سایز مردمک چشم
- کبودشدن نوک انگشتان دست و یا لبها
- مشاهده رفتارهای تهاجمی و یا خشونتآمیز از سوی فرد
- تشنج، گیجی و یا رعشه در فرد
- عدم واکنش فرد به محرکهای مختلف
- بیهوشی و یا کما
- هذیان گفتن
- توهم
- و…
با مشاهده هریک از این علائم، لازم است بدون فوت وقت با فوریتهای پزشکی تماس بگیرید. هرچه مدتزمان لازم برای رسیدن کمکهای پزشکی کمتر باشد، احتمال بروز آسیبهای جدی و یا حتی مرگ، در افراد کمتر است.
مصرف کدام مواد مخدر احتمال بیشتری برای اوردوز دارد؟
احتمال بیشمصرفی مواد مخدر یا همان اوردوز داروهای مختلف و یا مواد مخدر بسیار متفاوت است.
- تریاک:
بیشترین موارد اوردوز و مرگ ناشی از آن، مربوط به مصرف بیش از حد تریاک و مواد افیونی مشتق از آن مانند مورفین، هروئین، متادون، فنتانیل و هیدروکودون است. برای ترک تریاک، مراجعه به یک مرکز تخصصی ترک اعتیاد به تریاک ضروری است تا با بهرهگیری از روشهای علمی و نظارت حرفهای، بهترین نتیجه حاصل شود. - کوکائین:
دومین عامل شایع اوردوز و مرگ، مصرف بیش از حد کوکائین است. هرچند مصرف کوکائین بهتنهایی کمتر موجب مرگ میشود، اما ترکیب آن با الکل، مواد افیونی (مانند تریاک یا هروئین) یا داروهایی مانند بنزودیازپینها، میتواند عوارض کشندهای به همراه داشته باشد و تهدیدی جدی برای جان فرد محسوب شود.
برای ترک کوکائین، بهتر است هرچه سریعتر با یک مرکز درمان اعتیاد تخصصی مشورت کرده و روند درمان را با کمک پزشک و مشاوران حرفهای آغاز کنید. - شیشه:
شیشه یا همان کریستال، یکی از قویترین اعضای گروه آمفتامین است. مادهای که در چند سال گذشته، نرخ اوردوز ناشی از مصرف بیش از حد آن، افزایش بسیار چشمگیری پیدا کرده است.
ترک شیشه فراتر از یک تصمیم ساده است و نیازمند همراهی متخصصان، درمانهای تخصصی و حمایت مستمر است تا بتوان چرخه اعتیاد را شکست داد و به زندگی با آرامش و کنترل بازگشت. - الکل:
عمده مرگهای ناشی از اوردوز به علت مصرف بیش از اندازه الکل است. لازم به ذکر است که مصرف همزمان الکل با انواع مختلف مواد مخدر، سبب افزایش تأثیر آنها بر روی بدن میشود. اتفاقی که میتواند در بالارفتن احتمال اوردوز، نقش بسیار چشمگیری را ایفا کند.
لازم به ذکر است که افرادی که به مصرف نوشیدنیهای الکل دار اعتیاد دارند عموماً و باهدف اینکه احساس سرخوشی و نشئگی بیشتری را تجربه کنند، اقدام به مصرف همزمان قرصهای خوابآوری مثل زولپیدوم، زاناکس، دیازپام و یا آلپرازولام با الکل میکنند. استفاده همزمان این مواد با یکدیگر میتواند در افراد سبب ایجاد تداخل دارویی و در برخی از مواقع اوردوز شود.
برای ترک الکل نیز مراجعه به مراکز تخصصی درمان اعتیاد و دریافت حمایتهای روانی و پزشکی، کلید موفقیت در بازگشت به زندگی سالم و بدون وابستگی است. - بنزودیازپین:
مصرف همزمان داروهای سرکوبکننده سیستم عصبی همچون دسته بنزودیازپینها (آلپرازولام و یا زاناکس) همراه با ترکیباتی نظیر هروئین، مورفین و یا اکسیکودون (اکسی کانتین) میتواند خطر ناشی از بیشمصرفی یا اوردوز را بهصورت چشمگیری افزایش دهد. اتفاقی که از آن تحت عناوینی همچون “اوردوز ناشی از الگو چند مخدری” و یا” اوردوز ناشی از مصرف هم زمان چند ماده مخدر” یاد میشود.
درمان اوردوز چیست؟
یکی از نکات مهم و ضروری که لازم است در بحث درمان بیشمصرفی مواد مخدر بدانید این است که هیچ روش خانگی برای درمان این مشکل و یا برطرفکردن عوارض ناشی از آن وجود ندارد. در چنین شرایطی لازم است ضمن حفظ خونسردی خود در سریعترین زمان ممکن با مرکز فوریتهای پزشکی تماس بگیرید و از آنها درخواست کمک کنید. با سررسیدن تیم پزشکی، تلاش کنید اطلاعاتی درباره:
- نوع و مقدار ماده مصرفی
- مدت زمانی که از مصرف مواد میگذرد
- سابقه بیماریهای زمینهای در فرد
- را باهدف سرعتبخشیدن به روند درمان در اختیار آنها قرار دهید.
حالا که با عوارض ناشی از مصرف بیش از اندازه انواع مواد مخدر و یا محرک آشنا شدید خوب است که پیش از بروز مشکل حاد و یا جدی، برای حفظ جان و سلامتی خود در مسیر ترک و رسیدن به بهبودی کامل، قدم بردارید. دراینبین چه چیزی بیشتر از مراجعه به یک مرکز و یا کلینیک ترک اعتیاد معتبر که کلیه فعالیتها و خدمات ارائه شده در آن زیر نظر وزارت بهداشت و درمان کشور بوده، میتواند به شما کمک کند؟
کلینیک شبانهروزی ترک اعتیاد دکتر جوادی، یکی از مراکز فعال ترک اعتیاد در شهر تهران است که به واسطه فراهمآوری امکانی برای پذیرش ۲۴ ساعته بیماران، ارائه مشاوره رایگان اولیه به بیماران، استفاده انحصاری از روشهای تخصصی همچون کاشت کپسول نالتروکسان در بدن باهدف درمان قطعی اعتیاد، برخورداری از یک مرکز سمزدایی مجهز و… انتخاب افرادی است که در جستوجوی یک زندگی سالم و شاد و رسیدن به بهبودی کامل هستند.
در بهنرین مرکز ترک اعتیاد تهران، حفظ سلامت بیماران، مهمترین هدفی است که دنبال میشود. به همین علت در کنار مانیتورینگ پیوسته شرایط و علائم حیاتی بیمار، پکیجی از خدمات روانشناسی و مشاورهای همچون گروهدرمانی و یا رفتاردرمانی و خانوادهدرمانی در اختیار بیماران و خانواده آنها قرار گرفته میشود؛ مرکزی که در آن کلیه خدمات رفاهی، هتلینگ و… برای ایجاد ذهنی آرام و بهدوراز استرس به بیماران ارائه میشود.
جمعبندی
اوردوز یا بیشمصرفی مواد، حالتی خطرناک است که بر اثر مصرف بیش از حد دارو، مواد مخدر یا ترکیب آنها با الکل ایجاد میشود و ممکن است منجر به بیهوشی، آسیبهای جدی یا مرگ شود. علائم شامل اختلال در تنفس، کبودی، بیهوشی، تشنج و توهم است. در صورت مشاهده این علائم، تماس فوری با اورژانس ضروری است.
مواد پرخطر شامل تریاک و مشتقات آن، کوکائین، شیشه، الکل و بنزودیازپینها هستند. برای پیشگیری از بازگشت به اعتیاد، ایمپلنت نالتروکسان و مراجعه به کلینیکهای تخصصی ترک اعتیاد مانند کلینیک دکتر جوادی، راهکار مؤثر و علمی محسوب میشود.
📌 منبع: americanaddictioncenters.org
سوالات متداول
- اوردوز دقیقا چیست و چه تفاوتی با مسمومیت دارد؟
اوردوز به مصرف بیش از حد مادهای گفته میشود که عملکرد طبیعی بدن را مختل میکند. تفاوت آن با مسمومیت در این است که اوردوز بیشتر با دارو، مواد مخدر یا محرکها در ارتباط است و ممکن است با نیت مصرف (نه لزوماً اتفاقی) انجام شود. - آیا مصرف داروهای تجویزی هم میتواند منجر به اوردوز شود؟
بله. حتی داروهای مجاز مانند ترامادول، زولپیدم، دیازپام و متادون در صورت مصرف نادرست یا زیاد (یا همراه با الکل/مواد مخدر دیگر) میتوانند منجر به اوردوز شوند. - کدام علائم اوردوز نیاز به فوریت پزشکی فوری دارند و چرا تشخیص سریع آنها اهمیت دارد؟
علائمی مثل تنفس کند یا قطعشده، بیهوشی، تشنج، کبودی لبها و عدم واکنش به محرکها از علائم اوردوز بسیار خطرناک و نیازمند تماس فوری با اورژانس هستند. تشخیص سریع این علائم اهمیت دارد چون هر دقیقه تأخیر در دریافت درمان میتواند باعث آسیب جدی به مغز و سایر اعضای حیاتی یا حتی مرگ شود. اقدامات فوری کمکهای پزشکی، احتمال نجات جان فرد را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
۱۴۰۴/۰۷/۰۸
