عوارض مصرف متادون

متادون دارویی تجویزی و متعلق به داروهای موسوم به داروهای مخدر است. از این دارو به‌عنوان جایگزین هروئین در قالب بخشی از درمان وابستگی به مواد مخدر برای برخی بیماران به دلیل شدت اعتیاد، توسط پزشک متخصص ترک تجویز می‌شود.

جایگزین‌کردن ماده مخدر اعتیادآور با دارویی تجویزی نوعی روش درمان است که از آن با اصطلاح دارودرمانی یاد می‌شود. دارودرمانی سلامت عمومی بیمار را از طریق پیشگیری از علائم آزاردهنده ناشی از ترک مواد مخدر بهبود می‌دهد، به پایدار شدن زندگی بیماران وابسته به هروئین و مواد مخدر دیگر کمک می‌کند و عوارض و مضرات ناشی از مصرف مواد مخدر را کاهش می‌دهد.

امروزه بسیار مشاهده می‌کنیم که سوءمصرف متادون برای ترک اعتیاد، خود باعث ایجاد وابستگی به این ماده می‌شود که به دنبال آن ترک متادون نیز به چالش‌های بیماران سوءمصرف مواد مخدر اضافه شده است.

در این مقاله به عوارض مصرف متادون و نتایج سوءمصرف آن بدون تجویز پزشک اشاره می‌شود.

عوارض مصرف متادون

سوءمصرف هر دارویی، حتی داروهای تجویز شده توسط پزشک، احتمال بروز عوارض جانبی را برای شخص دارد؛ بنابراین بهتر است هنگام مصرف هر گونه دارو محتاط باشید و داروها را دقیقاً طبق دستور پزشک معالج مصرف کنید.

اثرات و عوارض مصرف متادون در تمام بیماران یکسان نیست و تابعی از عامل‌های زیر است:

• جثه، وزن و وضعیت سلامت عمومی
• عادت‌کردن بیمار به مصرف دارو
• مصرف هم‌زمان متادون و تریاک یا داروهای دیگر
• میزان مصرف دارو

ماندگاری اثر متادون بسیار طولانی‌تر از هروئین است. اثر مربوط به یک دوز متادون تا ۲۴ ساعت دوام دارد، اما اثر مصرف هروئین فقط چند ساعت طول می‌کشد.

آن دسته از بیمارانی که پیش از مصرف متادون به دلیل ابتلا به عارضه‌هایی مانند هپاتیت B، هپاتیت C یا مصرف درازمدت الکل به اختلال‌های کبدی دچار شده‌اند، باید در دوره درمان اعتیاد با متادون تحت‌نظر دکتر ترک اعتیاد باشند.

برای آشنایی بیشتر با کاربردها و علائم مصرف قرص متادون به صفحه «متادون چیست؟» مراجعه کنید.

عوارض جسمی قرص متادون

شایع‌ترین عوارض مصرف متادون عبارت است از:

• تعریق: در دوره درمان با متادون حداقل روزی دو لیتر آب بنوشید تا از کم‌آبی بدن جلوگیری کنید.
• دشواری در ادرارکردن
• بی‌اشتهایی، حالت تهوع و استفراغ
• دل‌پیچه و انقباض‌های شکمی
• یبوست
• درد عضلانی و مفصلی
• نامنظم شدن عادت‌ماهانه
• کاهش میل جنسی
• راش و خارش
• بی‌حالی، ابری شدن ذهن و گیجی

عوارض مربوط به مقدار مصرف متادون

برخی بیماران در دوره درمان با متادون به دلیل نامناسب‌بودن دوز مصرف دارو با علائم ناخواسته‌ای روبه‌رو می‌شوند، این علائم در ابتدای درمان شایع‌تر است.

اگر دوز مصرفی متادون بسیار پایین باشد، علائم زیر بروز می‌یابد:

• آبریزش بینی
• خمیازه‌کشیدن
• دمای بدن بیمار بالا است، اما او احساس سرما می‌کند، عرق می‌کند و موهای تنش راست و پوستش دون دون می‌شود.
• تحریک‌پذیری و پرخاشگری
• دل‌پیچه و اسهال
• رعشه، اسپاسم و پرش عضلات
• کمردرد و درد مفصلی
• ولع و میل غیرقابل‌کنترل برای مصرف موادی که بیمار به آن‌ها وابسته شده است.

اوردوز متادون

اگر میزان مصرف متادون بسیار بالا باشد، علائم زیر بروز می‌یابد. چنانچه علائم زیر را در اطرافیانتان مشاهده کردید، به‌سرعت با اورژانس تماس بگیرید.

• افسردگی تنفسی، منگی یا کما به دلیل افزایش میزان دارو در بدن
• یبوست شدید همراه با انسداد روده یا ناتوانی در ادرارکردن
• واکنش آلرژیک شدید همراه با متورم‌شدن صورت، لب‌ها، زبان و گلو
• خس‌خس‌کردن سینه و درد قفسه سینه
• راش پوستی شدید قرمزرنگ همراه با خارش یا کهیر
• غش‌کردن

عوارض متادون بر مغز

عوارض متادون بر مغز شامل کاهش تمرکز، ضعف حافظه و اختلال در فرایندهای تصمیم‌گیری است. این دارو می‌تواند باعث گیجی، خواب‌آلودگی و کندی واکنش‌های ذهنی شود.

مصرف طولانی‌مدت متادون ممکن است تغییرات ساختاری و عملکردی در مغز ایجاد کند که سلامت روان و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

عوارض متادون بر کلیه و کبد

عوارض متادون بر کلیه و کبد می‌تواند جدی باشد و نیاز به مراقبت ویژه دارد. مصرف طولانی‌مدت متادون ممکن است باعث اختلال در عملکرد کلیه‌ها شود و مشکلاتی مانند نارسایی کلیه را به دنبال داشته باشد.

همچنین، عوارض متادون بر کبد شامل التهاب و آسیب کبدی است که در بیماران با مشکلات کبدی پیش‌زمینه‌ای مانند هپاتیت، خطر آن افزایش می‌یابد. بنابراین، نظارت پزشکی دقیق برای کاهش این عوارض بسیار مهم است.

عوارض قطع مصرف متادون چند روز طول می‌کشد؟

علائم ترک متادون معمولاً ظرف ۲۴ ساعت بعد از آخرین بار مصرف بروز می‌یابد؛ برخی بیماران چند روز بعد از آخرین بار مصرف با علائم خماری مواجه می‌شوند.

علائم ترک قرص متادون معمولاً سه تا شش هفته طول می‌کشد، البته این فرایند برای بیماران دچار اعتیاد شدید طولانی‌تر است.

عوارض قطع مصرف متادون در مدت هفت تا ده روز اول غالباً بیشترین شدت را دارد، هرچند این مدت برای برخی بیماران بیشتر طول می‌کشد. مدت‌زمان باقی‌ماندن متادون در بدن بسیار طولانی‌تر از داروهای دیگر است و علائم شدید ترک در بعضی موارد تا روز هفتم شروع نمی‌شود.

علائم جسمی شبیه به آنفلوانزا و علائم ناراحت‌کننده روانی از قبیل اضطراب، غالباً در این زمان بروز می‌یابد. عوارض ترک متادون در چند هفته آتی به‌مرور برطرف می‌شود.

همچنین بخوانید: مصرف متادون در دوران شیردهی چه تاثیری در سلامت کودک دارد؟

عوارض مصرف متادون در مردان

 شواهد حاصل از مطالعات متعدد حکایت از آن دارد که بین اختلال سوءمصرف مواد مخدر و اختلال جنسی ارتباط معناداری وجود دارد. به‌ویژه مصرف هروئین و داروهای آگونیست مواد مخدر مانند متادون که برای درمان وابستگی به هروئین به کار برده می‌شود، منجر به اختلال نعوظ و کاهش میل جنسی می‌شود.

همچنین یافته‌های بحث‌برانگیزی به‌دست‌آمده است که نشان می‌دهد احتمالاً عامل‌های دیگری به جز اثرات دارودرمانی مواد مخدر در ابتلا به اختلال جنسی نقش دارند.

 تحقیقات نشان می‌دهد که مشکلات دوران کودکی و ناراحتی‌های روانی هم‌زمان در مبتلا شدن بیماران تحت درمان با متادون به اختلال جنسی و تغییرات هورمونی مرتبط نقش دارند. تحقیقات انجام شده، این فرضیه که مشکلات جنسی پیامد مستقیم مصرف متادون است را زیر سؤال می‌برد.

 اختلال جنسی یکی از نگرانی‌های مهم بیمارانی است که تحت درمان اعتیاد با جایگزینی متادون قرار دارند. یک برنامه درمانی ترک اعتیاد متادون باید این موضوع را مدنظر داشته باشد. دارودرمانی و هورمون‌درمانی رویکردهای مؤثری برای رفع اختلالات جنسی به شمار می‌آیند، دراین‌بین روان‌درمانی نیز می‌تواند بسیار مفید باشد.

✅مقاله پیشنهادی مرتبط : عوارض قرص متادون بر اسپرم

تأثیر متادون بر عملکرد جنسی و باروری مردان

اختلال جنسی یکی از مشکلات شایع در میان مصرف‌کنندگان مواد مخدری است که تحت درمان جایگزینی متادون قرار دارند. تاکنون فقط چند مطالعه در زمینه اختلال جنسی در بیماران تحت درمان با قرص متادون در ایران و کشورهای دیگر انجام شده است، با این توصیف شکی نیست که اهمیت اختلال جنسی دست کم گرفته شده است.

مطالعات پژوهشی در کشورهای دیگر نشان داده است که بیش از ۸۷ درصد زنان و ۸۵ درصد مردانی که درمان جایگزینی با متادون را انتخاب می‌کنند، مشکل جنسی را در زمان مصرف متادون گزارش داده‌اند.

البته بسیاری از بیماران دچار اختلال جنسی این مشکل را به پزشکان معالج خود اطلاع نمی‌دهند و بسیاری از پزشکان نیز فکر می‌کنند که بیمارانشان از مطرح شدن سوالات مرتبط با مشکلات جنسی معذب می‌شوند.

✅مقاله پیشنهادی مرتبط : عوارض قرص متادون برای مردان

درمان عوارض مصرف متادون

درمان عوارض مصرف متادون مهم‌ترین بخش از فرآیند ترک است که در کلینیک‌های متخصص ترک اعتیاد تحت نظر پزشکان و تیم‌های متخصص انجام می‌شود. کلینیک‌ تخصصی ترک اعتیاد دکترجوادی، با بهره‌گیری از روش‌های پزشکی و روانشناسی، به افراد کمک می‌کنند تا عوارض جسمی و روانی ناشی از ترک متادون را کنترل و کاهش دهند.

در این کلینیک‌ها، پزشکان با بررسی وضعیت فردی هر فرد و در نظر گرفتن ویژگی‌های بدنی و روانی، برنامه‌های درمانی اختصاصی برای هر فرد تدوین می‌کنند. این برنامه‌ها ممکن است شامل مراحل تدریجی کاهش دوز متادون، کنترل علائم جسمی و روانی، ترکیب درمانی و مشاوره‌های روانشناختی باشند.

خوشبختانه ترک اعتیاد به متادون تحت نظر متخصص نسبتاً ساده است، برای اطلاع از نحوه ترک اعتیاد متادون برای خود و یا عزیزانتان با مشاوران ما در کلینیک ترک اعتیاد تهران تماس بگیرید.

جمع‌بندی 

متادون دارویی مخدر است که به‌عنوان جایگزین هروئین در درمان اعتیاد تجویز می‌شود، اما سوءمصرف آن می‌تواند باعث وابستگی و بروز عوارض جسمی و روانی متعددی شود. عوارض متادون شامل مشکلات کبد و کلیه، اختلالات مغزی، و مشکلات جنسی است.

ترک متادون نیازمند مراقبت تخصصی و برنامه درمانی دقیق است تا عوارض ترک به حداقل برسد و بیمار بتواند به زندگی سالم بازگردد.

سوالات متداول

1. چه عوارضی ممکن است در مصرف متادون رخ دهد؟
   عوارض شایع شامل تعریق، یبوست، تهوع، درد عضلانی، کاهش میل جنسی و گیجی است که شدت آن به دوز مصرف و وضعیت فرد بستگی دارد.
2. علائم اوردوز متادون چیست و چه اقداماتی باید انجام داد؟
   علائم اوردوز شامل افسردگی تنفسی، غش کردن، راش پوستی و تورم صورت است؛ در صورت مشاهده این علائم باید سریعاً با اورژانس تماس گرفت.
3. آیا مصرف متادون باعث اختلال جنسی می‌شود؟
   بله، مصرف متادون می‌تواند منجر به کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ شود، اما عوامل روانی و سابقه بیمار نیز در این موضوع موثرند.
4. آیا سوءمصرف متادون باعث وابستگی می‌شود؟
   بله، متادون به دلیل شباهت اثرات به هروئین می‌تواند اعتیادآور باشد و سوءمصرف آن باعث وابستگی می‌شود.

📌منبع: americanaddictioncenters.org