درمان افسردگی بعد از ترک شیشه

یکی از بزرگ‌ترین موانعی که بسیاری از افراد معتاد به شیشه در طول اعتیاد و در مراحل اولیه بهبودی با آن روبرو می‌شوند، ابتلا به افسردگی است. بر اساس تحقیقات انجام شده، ابتلا به افسردگی و اعتیاد به مواد مخدر در بیشتر موارد با یکدیگر همپوشانی دارند و به‌صورت دو مشکل درهم‌تنیده سلامت جسمی و روانی فرد را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. در واقع، درک جدید محققان از رابطه پیچیده بین افسردگی و اعتیاد باعث پیشرفت برنامه‌های درمانی ترکیبی برای درمان هر دو اختلال به طور هم‌زمان است.

باتوجه‌به اهمیت این موضوع، در این مقاله به بررسی روش‌های درمان افسردگی بعد از ترک شیشه می‌پردازیم:

علل افسردگی پس از ترک شیشه

ماهیت افسردگی پس از ترک شیشه، با سایر انواع افسردگی متفاوت است و به همین دلیل به درمان‌های متفاوتی نیاز دارد. بر اساس تحقیقات انجام شده، استفاده طولانی‌مدت از شیشه سبب ایجاد تغییر در ترکیبات شیمیایی مغز و افزایش ترشح انتقال‌دهنده عصبی دوپامین و نوراپی‌نفرین می‌شود. در این شرایط مسیر نورون‌هایی که در مراکز لذت مغز فعالیت دارند، دچار تغییر شده و در نتیجه فرد بدون مصرف شیشه، توانایی تجربه لذت و شادمانی را از دست می‌دهد. به همین دلیل، بسیاری از افرادی که در ابتدای مسیر ترک شیشه قرار دارند به‌احتمال زیاد از علائم افسردگی رنج می‌برند.

خوشبختانه، بر اساس مطالعات تصویربرداری از مغز مشخص شده است که مغز پس از ترک شیشه، توانایی رشد و ترمیم گیرنده‌های آسیب‌دیده دوپامین را دارد. با این که فرایند ترمیم مغز تا حدودی کند است و گاهی تا دو سال به طول می‌انجامد، اما در مقابل اثرات مطلوب ترک قابل‌چشم‌پوشی است.

روش‌های درمان افسردگی پس از ترک شیشه

همان‌گونه که بیان شد ابتلا به افسردگی پس از ترک شیشه باعث می‌شود که بسیاری از بیماران در مراحل اولیه ترک تمایل خود را نسبت به ترک شیشه از دست بدهند. اما تحقیقات اخیر نشان داده است که استفاده از برخی تکنیک‌های درمانی نقش مؤثری در بهبود روند بهبودی و کاهش افسردگی پس از ترک شیشه دارد که عبارت‌اند از:

مدیتیشن ذهن‌آگاهی برای درمان افسردگی پس از ترک شیشه

امروزه، مدیتیشن یا ذهن‌آگاهی به‌صورت فزاینده‌ای در برنامه‌های سلامت روان و درمان اعتیاد مورد استقبال قرار گرفته است. تحقیقات متخصصان نشان داده است که مدیتیشن نقش مؤثری در تسهیل بازسازی ماده خاکستری مغز تا بهبود نتایج درمان اختلال شخصیت مرزی دارد. در واقع، مدیتیشن با بهبود تمرکز حواس، کاهش عواطف منفی و درمان اختلالات روان‌پزشکی سبب کاهش علائم مصرف شیشه می‌شود.

ازآنجایی‌که کاربرد ذهن‌آگاهی برای کمک به افراد غیرمعتاد برای مقابله با افسردگی و اضطراب به اثبات رسیده است، بنابراین پتانسیل استفاده از این رویکرد درمانی برای افراد معتاد به شیشه موردتوجه قرار گرفته است. در این شرایط، افراد معتاد به شیشه قادر هستند که به‌جای تسلیم‌شدن در برابر ناراحتی‌های عاطفی غیرقابل‌تحمل در طی ترک شیشه، از طریق مدیتیشن مهارت‌های مقابله و اعتمادبه‌نفس لازم برای ترک شیشه را پیدا کنند.

درمان افسردگی پس از ترک شیشه با دارودرمانی

در حال حاضر هیچ داروی معینی برای ترک شیشه، ترک تریاک و مواد مخدر مختلف دیگر یا پیشگیری از عود اعتیاد به مواد شیشه وجود ندارد. از سویی دیگر بیشتر داروهای ضدافسردگی، نه‌تنها برای درمان وابستگی به شیشه ناکارآمد هستند، بلکه سبب ایجاد عوارض جانبی خطرناکی می‌شوند و هیچ تأثیری بر افسردگی ثانویه در طول ترک شیشه ندارند.

بااین‌حال، تحقیقات متخصصان نشان داده است که داروی – ولبوترین Wellbutrin، به‌عنوان یک داروی ضدافسردگی و مهارکننده بازجذب نوراپی‌نفرین – دوپامین، ممکن است در کاهش تمایل به شیشه و ایجاد تعادل شیمیایی در مغز مؤثر باشد. برخی از پزشکان همچنین در حال بررسی پتانسیل قوی داروهای آدرال و ریتالین برای کاهش تمایل به شیشه و افسردگی دارند.

ورزش برای درمان افسردگی پس از درمان وابستگی به مت‌امفتامین

ورزش‌کردن یکی از ساده‌ترین و درعین‌حال مؤثرترین اقداماتی است که می‌توان در جهت ارتقای سلامت جسمی و روانی پس از ترک شیشه انجام داد. تحقیقات متخصصان بر بیمارانی که در یک مرکز ترک اعتیاد شیشه اقامت داشتند نشان داد که انجام ورزش‌های قدرتی به میزان سه بار در هفته و هر بار به مدت ۶۰ دقیقه، باعث کاهش قابل‌توجه علائم افسردگی پس از گذشت ۸ هفته می‌شود.

ورزش‌کردن در سطح متوسط، تأثیر مطلوبی در بهبودی اولیه و درمان علائم افسردگی پس از ترک شیشه دارد. علاوه بر این، به نظر می‌رسد که ورزش‌کردن در کنار سایر روش‌های درمانی نقش چشمگیری در بهبود بیماری‌های جسمی و روانی دارد.

اگرچه دلایل دقیق این امر مشخص نیست، اما ورزش باعث افزایش ترشح سروتونین و دوپامین در مغز شده و به‌صورت هم‌زمان نوروژنز یا نورون‌زایی را بهبود می‌بخشد. مجموعه عوامل فوق، نقش مهمی در تسهیل بهبودی بیماران از افسردگی مرتبط با ترک شیشه دارد.

درمان افسردگی پس از ترک شیشه با روان‌درمانی

محور اصلی برنامه‌های درمانی مراکز درمان اعتیاد به شیشه، روان‌درمانی متمرکز بر رفتاردرمانی است. علت این امر این است که روان‌درمانی، به‌ویژه درمان شناختی رفتاری (CBT)، کاربرد زیادی در کاهش تمایل به مصرف شیشه، عدم بازگشت به اعتیاد، کاهش فراوانی و شدت علائم افسردگی دارد.

افراد معتاد به شیشه در طی رفتاردرمانی، الگوهای رفتاری سالم را جایگزین الگوهای رفتاری نادرست گذشته می‌کنند. بیمارانی که تحت روان‌درمانی شناختی رفتاری قرار می‌گیرند، با کمک مشاور توانایی روبرویی با علل ریشه‌ای اعتیاد را به دست آورده و با یادگیری تکنیک‌های مقابله‌ای قادر به پیشگیری از عود اعتیاد هستند. نهایتاً بیماران به مرحله‌ای خواهند رسید که مجدداً لذت طبیعی ناشی از واکنش‌های طبیعی به محرک‌های زیستی را به دست می‌آورند.

ترک شیشه در مرکز ترک اعتیاد دکتر جوادی

ترک شیشه امری دشوار و پیچیده است و به بسیاری از بیماران بدون دریافت کمک‌های حرفه‌ای قادر به عبور این مسیر ترک شیشه نخواهند بود. مرکز ترک اعتیاد دکتر جوادی، به‌عنوان یکی از معتبرترین مراکز درمان اعتیاد در کشور از سوابق و تجارب ارزشمندی در این حوزه برخوردار است.

همکاران ما در مرکز ترک اعتیاد دکتر جوادی، خود را متعهد به درمان بیماران با بالاترین استانداردها می‌دانند و تمام تلاش خود را برای بهبودی بیماران به کار می‌گیرند. بیماران در مرکز ترک اعتیاد دکتر جوادی از امکانات و پشتیبانی لازم برای عبور از مشکلات ترک شیشه و بهبودی پایدار برخوردار می‌شوند. برای در آغوش کشیدن آینده‌ای روشن‌تر، از همین امروز در مسیر ترک اعتیاد قدم بردارید و با همکاران ما در مرکز ترک اعتیاد دکتر جوادی تماس حاصل فرمایید.

📌 منبع: americanaddictioncenters.org

سوالات متداول

1. چرا بعد از ترک شیشه افسردگی ایجاد می‌شود؟
   مصرف شیشه سیستم دوپامین مغز را به‌شدت مختل می‌کند. پس از قطع مصرف، مغز برای مدتی توانایی تولید طبیعی مواد شیمیایی شادی‌بخش را ندارد و این موضوع باعث افت شدید خلق، بی‌انرژی بودن و احساس پوچی می‌شود.
2. افسردگی بعد از ترک شیشه چقدر طول می‌کشد؟
   مدت آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما معمولاً از چند هفته تا چند ماه ادامه دارد. شدت و مدت افسردگی به عواملی مثل میزان مصرف، مدت مصرف، وضعیت جسمی و حمایت درمانی بستگی دارد.
3. آیا افسردگی بعد از ترک شیشه طبیعی است؟
   بله. این یکی از شایع‌ترین علائم دوره ترک است و نشان‌دهنده تلاش مغز برای ترمیم خود است. وجود افسردگی به معنی شکست در ترک یا بازگشت نیست و با حمایت و درمان قابل مدیریت است.
4. آیا افسردگی باعث افزایش احتمال وسوسه مصرف مجدد می‌شود؟
   بله، افسردگی، ناامیدی و بی‌انرژی بودن می‌تواند محرک وسوسه شود. به همین دلیل دریافت حمایت تخصصی و برنامه درمانی ساختارمند در این دوران اهمیت زیادی دارد.

۱۴۰۴/۰۸/۲۶