در طول مراحل مختلف زندگی هر انسانی، رنجبردن از مشکلات عدیده روحی و روانی میتواند سبب گرایش او به سمت مواد مخدر رود. همان دلایلی که در گرایش نوجوانان به سمت مواد مخدر تأثیرگذار هستند میتوانند در تمایل شدید سالمندان برای استفاده از مواد مخدر تأثیرگذار باشند.
همانطور که میدانیم عمده مشکلات روحی و روانی که انسانها از آنها رنج میبرند تحتتأثیر اتفاقاتی است که ریشه درگذشته آنها دارد. بدون شک سالمندان نیز به واسطه آنکه طول عمر بیشتری را نسبت به سایر ردههای سنی پشت سر گذاشتهاند، با اتفاقات تلخوشیرین بسیاری نیز دستوپنجه نرم کردهاند. اتفاقاتی که میتوانند سبب ایجاد مقولهای به نام ” اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان” شوند.
در این مطلب قصد داریم به صورت خاص به بررسی این مورد، دلایل و ریشههای آن و همچنین عوارضی که اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان ایجا د میکند بپردازیم تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
عقاید نادرست در ارتباط با اعتیاد در سالمندان
یکی از مهمترین عقاید نادرستی که در ارتباط با بحث اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان در جامعه جریان دارد این است که سالمند برای درمان و یا حتی تسکین دردهای مختلف خود میتوانند به استفاده از مواد مخدری همچون تریاک روی میآورند. اعتقاد به چنین مسئله بسیار خطرناکی میتواند تهدید بزرگی برای سلامتی روحی و جسمی افراد مسن به شمار رود.
عوارضی که میتوانند در برخی از موارد منجر به مرگ فرد سالمند نیز شوند؛ بنابراین، یکی از موضوعاتی که لازم است در حل این معضل اجتماعی موردتوجه قرار گیرد این است که مصرف هرگونه مواد مخدر و بهصورت خاص تریاک توسط سالمندان، در جامعه عادی شمرده نشود!
مصرف و ترک مواد مخدر مختلف، عوارض بسیاری بهویژه در سنین بالا دارد. بهعنوانمثال برخی افراد معتقدند که مصرف تریاک عوارض چندانی ندارد و بهراحتی میتوانند حتی در سنین بالا این ماده را ترک کنند. این در حالی است که عوارض ترک تریاک در سن بالا غیرقابلانکار است.
دلایل اعتیاد در سالمندان
حالا که تا حد زیادی با این معضل اجتماعی که گریبانگیر افراد سالمند بسیاری شده است، آشنا شدید بهتر است به بررسی دلایل مختلف بروز چنین عارضهای با یکدیگر صحبت کنیم!
- تنهایی و انزوا
یکی از مهمترین دلایلی که در اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان تأثیرگذار بوده، تنهایی و انزواست. کافی است نگاهی گذرا به شوک ایجاد شده در افراد سالمند، به هنگامی که هریک از فرزندان آنها از خانواده جدا میشوند و تشکیل زندگی میدهند، داشته باشیم.
در کنار غم جداشدن فرزندان از خانواده، کافی است به تراژدی از دستدادن همسر یا نزدیکان را اضافه کنیم تا آنطور که لازم است انزوا در سالمندان را درک کنیم. طبق تحقیقات انجام شده، نرخ تمایل به استفاده از مواد مخدر در سالمندانی که همسر یا یکی از اعضای خانواده نزدیک خود را ازدستدادهاند و همچنین سالمندانی که تعداد دوستان اندکی دارند، بسیار بالاست. - دردهای مزمن
متأسفانه درصد قابلتوجهی از سالمندان برای فرار از دردهای مزمنی همچون التهاب در مفاصل، درد در مفاصل مختلف بدن به استفاده از داروهای مسکنهای قوی روی میآورند. اتفاقی که میتوانند سبب اعتیاد سالمندان به استفاده از چنین داروهای آرامبخشی شود. - افسردگی
طبق آمارهای اعلام شده از سوی سازمانهای ذیربطی همچون سازمان جهانی بهداشت، یکی از رایجترین دلایل اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان، افسردگی است. در بحث افسردگی دیگر تعداد دوستان و یا زندگیکردن فرد سالخورده با همسر یا فرزندان، اهمیت آنچنانی پیدا نمیکند.
مسئله مهم در مقوله اعتیاد سالمندان به مواد مخدر، احساسی است که آنها نسبت به خود دارند. عموم این افراد با باور این مسئله که زندگی هدفمندی ندارند و حسی به نام عدم ارزشمندی را تجربه میکنند. بروز احساسات منفی ازاینقبیل احساسات، میتواند در ارتقای تمایل هر فردی و بهصورت خاص سالمندان در اعتیاد به مواد مخدر تأثیرگذار باشد.
مشکلاتی که مواد مخدر برای سالمندان ایجاد میکند!
- بیماریهای جسمی
اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان به علت تأثیرات سوئی که بر روی خوابوخوراک فرد سالخورده دارد، میتواند زمینهساز بروز بسیاری از مشکلات و بیماریهای جسمی در آنها شود. - ازدستدادن حافظه
یکی از مهمترین تأثیرات منفی که استفاده از مواد مخدر بر سلامت انسان دارد، تحتالشعاع قراردادن سیستم عصبی محیطی است. اتفاقی که میتواند درازدست دادن حافظه فرد و حتی تعادل او تأثیرگذار باشد. - تداخل با سایر داروها و ایجاد مسمومیت
همانطور که گفته شد سالمندان به واسطه شرایط سنی خاصی که در آن قرار دارند، دردها و مشکلات متعددی همچون دردهای اسکلتی – عضلانی، قلبی و عروقی و… را تجربه میکنند.
دردهایی که برای کاهش آنها لازم است که فرد به استفاده از داروهای آرامبخش روی بیاورد. داروهایی که پتانسیل بالایی دارند تا با ترکیبات موجود در مواد مخدر، تداخل پیدا کنند. تداخلی که در ایجاد مسمومیتهای دارویی تأثیرگذار بوده و میتواند در مواردی حتی منجر به مرگ فرد سالخورده گردد.
همچنین ببینید: ترک تریاک
عوارض خوردن شیره تریاک در سالمندان
یکی از اصلیترین عوارض خوردن شیره تریاک در سالمندان، احساس تنگی نفس و یا خفگی است که فرد بهویژه در هنگام خواب با آن مواجه میشود. در بسیاری از موارد عوارض خطرناکتر دیگری همچون تشنج برای مصرف چنین مادهای، ثبت شده است. در ادامه نیز به تعدادی از مهمترین عوارض ایجاد شده بر اثر خوردن شیره تریاک در سالمندان اشاره شده است:
- بروز بیماریهای کبد
- تغییر رنگ دندانهای فرد
- تیرهشدن رنگ پوست فرد
- ایجاد مشکلات گوارشی همچون اسهال و یبوست
- ایجاد مشکلات جدی برای سیستم تنفسی فرد و ریههای او
- احساس خستگی مفرط (عموماً به علت افت بیش از حد انرژی در فرد ایجاد میشود.)
ترک اعتیاد در سالمندان
یکی از موضوعات بسیار مهم در بحث اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان، چگونگی مواجه با این مسئله است. بدون شک، مراجعه به مراکز و کلینیکهای ترک اعتیاد بهترین گزینه پیشرو برای این افراد است. در هر یک از مراکز و کلینیکهای ترک اعتیاد بسته به شرایط فرد از روشهای درمانی متفاوتی استفاده خواهد شد.
روشهایی که گام اول در همه آنها، سمزدایی است. منظور از سمزدایی نیز آن است که فرد باید از مصرف هرگونه ماده مخدر دوری کند تا عادت بدن او به حضور چنین مادهای، روزبهروز کمرنگ و کمرنگتر شود.
عموماً برای درمان اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان از درمانهای روانی – اجتماعی همچون “درمان گروهی اعتیاد” استفاده میشود. در چنین روشهای درمانی، فرد سالمندان در ارتباط با افراد همسن خود قرار میگیرد و به واسطه تبادل تجربیاتی که بین هریک از آنها اتفاق میافتد، فرد بهصورت تدریجی پروسه ترک اعتیاد به مواد مخدر را پشت سر میگذارد.
کلام آخر
مقوله اعتیاد به مواد مخدر در سالمندان لازم است همچون اعتیاد سایر گروههای سنی موردتوجه قرار گیرد. در بروز چنین اعتیادی عوامل مختلفی همچون تنهای و انزوا، رنجبردن از دردها و مشکلات جسمی متعدد و… میتوانند تأثیرگذار باشند. اعتیاد به مواد مخدر در این گروه سنی میتواند منجر به بروز مشکلاتی همچون ازدستدادن حافظه، ایجاد نوسانات خلقی و… گردد.
عوارضی که بهتر است هرچه سریعتر با گامنهادن در پروسه ترک اعتیاد، کاهش پیدا کنند. مراجعه به مراکز و کلینیکهای ترک اعتیاد، یکی از گزینههای پیش روست که فرد سالخورده میتواند از آن استفاده کند. کلینیک ترک اعتیاد دکتر جوادی با بهره مندی از کادر درمانی مجرب و پزشکان متخصص ترک اعتیاد، یکی از بهترین مراکز ترک اعتیاد در تهران است. جهت دریافت مشاوره با همکاران ما در کلینیک تماس حاصل فرمائید.
📌 منبع: www.ipa-online.org
سوالات متداول
- آیا سالمندان هم ممکن است به مواد مخدر معتاد شوند؟
بله، برخلاف تصور عمومی، سالمندان نیز میتوانند در معرض اعتیاد به مواد مخدر قرار بگیرند؛ دلایلی مانند تنهایی، افسردگی، دردهای مزمن و باورهای غلط میتوانند زمینهساز این اعتیاد باشند. - چرا برخی سالمندان به مصرف موادی مانند تریاک روی میآورند؟
در بسیاری از موارد، سالمندان برای کاهش دردهای جسمی یا تسکین مشکلات روحی مانند افسردگی یا احساس بیارزشی به مصرف موادی مانند تریاک یا شیره تریاک روی میآورند. در جامعه نیز برخی باورهای غلط مانند “تریاک برای درد خوب است” این روند را تشدید میکند. - آیا مصرف تریاک در سنین بالا عوارض دارد؟
بله، مصرف تریاک و سایر مواد مخدر در سنین بالا میتواند عوارض شدیدی مانند تنگی نفس، تشنج، آسیب کبدی، مشکلات گوارشی، تغییر رنگ پوست و دندان، خستگی مفرط و حتی مرگ در پی داشته باشد. - آیا مواد مخدر با داروهایی که سالمندان مصرف میکنند تداخل دارد؟
بله، مصرف همزمان مواد مخدر با داروهای رایج برای بیماریهای قلبی، دیابت، فشار خون یا دردهای عضلانی ممکن است باعث بروز مسمومیتهای خطرناک و تداخلهای دارویی مرگبار شود.
۱۴۰۴/۱۰/۰۷
